سه شنبه , ۲۲ آبان ۱۳۹۷
خانه | پژوهش | خلاصه کتاب پرسش از هنر، نظریه‌ی صورت معنادار کلایو بل

فصل اول | قسمت دوم 

خلاصه کتاب پرسش از هنر، نظریه‌ی صورت معنادار کلایو بل

خلاصه کتاب پرسش از هنر، نظریه‌ی صورت معنادار کلایو بل

فصل اول | قسمت دوم

نوشته نایجل واربرتون | ترجمه مرتضی عابدینی فرد | انتشارات ققنوس

سایت تندیس تلخیص آذر امامی

در ادامه‌ی نوشتارِ پیشین ارائه‌ی چکیده‌ی منسجمی از فصل‌های کتاب وعده داده شد. این شماره چکیده‌ای از فصلِ یکم کتاب یعنی صورت معنادار است که نه تنها این شماره که شماره‌ی دیگری را نیز به خود اختصاص می‌دهد.

clive bll
فصل اول کتابِ پرسش از هنر با عنوان صورت معنادار به نظریه‌ی کلایو بل درباره‌ی چیستی هنر می‌پردازد. در این فصل، کتاب کلایو بل به نام هنر (با عنوان اصلی رنسانسِ نو) مورد توجه قرار می‌گیرد. کتابی درباره‌ی اهمیتِ نقاشی‌های پل سزان. بل در این کتاب همچون وازاری در کتاب زندگی هنرمندان که جایگاه ویژه‌ی میکل آنژ در میانِ هنرمندان دوره‌ی رنسانس را نشان می‌دهد، مقامِ پل سزان را در دوره‌ی پساامپرسیونیسم یادآور می‌شود. در سال‌های ۱۹۱۰ و ۱۹۱۲ بل به همراه راجر فرای دو نمایشگاه بزرگ پساامپرسیونیست را در لندن ترتیب می‌دهد و اهمیت این نمایشگاه‌ها به حدی‌است که در زمان انتشار کتاب هنر در سال ۱۹۱۴، هنوز هم در میان سنت‌گرایان طنین‌انداز است. از این‌رو، این کتاب علاوه بر اینکه در بردارنده‌ی خطابه‌ای در دفاع از یک مکتب هنری پیشروست که حاوی نظریه‌ای در باب چیستی هنر تجسمی و طرحی برای نگریست برای نقاشی است. cezan
چکیده‌ی نظریه‌ی بل درباره‌ی هنر و بنا به این کتاب این است که «هنر، صورتِ معنادار است» که در فصلی از کتاب به نام “فرضیه‌ی زیبایی‌شناسانه” آمده است. به زعم بل، برخی از دست ساخته‌های آدمی، بنا به هر دلیلی، انباشته شده از قوایی برای ایجاد احساساتِ زیباشناسانه‌اند و این نه در ارتباط با زمان، و نه چرایی و خالق آنهاست. بلکه این توانِ ایجاد احساس زیباشناسانه، جزءِ جدایی ناپذیر صورتِ معنادار است.
صورتِ معنادار ترکیبی از خطوط، اشکال و رنگ‌ها با نسبت‌های معین است و معناداریِ اثر نیز بخاطر همین نسبت‌های معینٍ میانِ این عناصر است. صورتِ معنادار «یگانه کیفیتِ مشترک در همه‌ی آثار هنری تجسمی» است که البته واسطه‌ی ایجاد احساس زیباشناختی است. بازنمایی  آنچه که نقاشی درباره‌ی آن است ـ در دریافت و ارج شناسی مخاطب درباره‌ی اثر در مقامِ هنر نقشی ندارد چنان‌که به زعمِ بل هنر بازنمایی زندگی نیست و تنها چیزی که مخاطب برای درک هنر نیاز دارد «همراهیِ احساسش در قبال خط و رنگ، و دانشش از فضاست». در این میان تنها عنصر آخرست که بل به واسطه‌ی آن با جنبه‌های بازنمودی هنر نقاشی سازش می‌کند زیرا بل تصاویر مسطح را فاقد معنا دانسته و تأثیرگذاریِ تصاویر را تنها در گرو سطوحِ به هم مرتبط می‌داند.
همچنین بل با اذعان به این نکته که «عنصر بازنمودی در اثرِ هنری ممکن است زیان‌آور باشد یا نباشد»، «نقاشی توصیفی» را به دیده‌ی تحقیر نگریسته چنان‌که این نوع نقاشی به عقیده‌ی او در بدترین حالت تنها ناقل اطلاعات‌ست، و اگر تأثیر عاطفی هم بر بینندگانش داشته باشد، به علت دلالت‌اش بر عواطف است، نه اینکه خود موضوع عواطف باشد. بل، ایستگاه پدینگتون (۱۸۶۰-۲) اثر پاول فریث مصداق این نظر دانسته و درباره‌اش چنین می‌گوید: این تابلو اثر هنری نیست، بلکه صرفاً سندی جالبِ توجه و سرگرم‌کننده است.

The Railway Station
Paddington Station: این عنوانی‌است که بل به این اثر می‌دهد،
نام رسمی آن ایستگاه قطار (The Railway Station) (1862) است.

بل در سخنانش درباره‌ی این تابلو این نکته‌ی مهم را یادآور میشود که «احساس زیباشناسانه» جز در حضورِ آثار هنری در هیچ جایِ دیگر تجربه نمی‌شود. به دیگر معنا احساس زیبا‌شناسانه مختص درک ما از هنر است. بنابراین زیبایی طبیعی از ایجاد چنین حسی ناتوان است زیرا احساساتی که زیبایی طبیعی بر می‌انگیزد از جنس دیگری است.
بل در فصلی از کتابِ هنر به نام «فرضیه‌ی متافیزیکی» علت تمایز احساس زیباشاناسانه¬ی هنری را مشخص می‌کند. احساس زیباشناسانه از منظر بل، احساسی‌ست نه در نسبت با زندگی معمولی که چیزی ژرف‌تر است. چرا که صورتِ معنادار، تصویری از ساختار جهان را ـآنچنان که واقعاً هستـ در اختیارمان می‌گذارد، تصویری پشتِ حجابِ نمودها. در اینجا بل به این عقیده‌ی شوپنهاور نزدیک می‌شود که آثار هنری خصوصاً آثار موسیقیایی می‌توانند با فراتر بردن مخاطب از سطح ظاهریِ نمود صرف، بصیرتی درباره‌ی سرشت نهایی واقعیت به ما ببخشند. در اینجا مقامِ هنرمند نیز چشمگیر می‌شود چرا که واقعیتِ اشیاء به دست نمی‌آید مگر اینکه هنرمند احساسی را که در نسبت جنبه‌ی واقعی یا پندارینی از جهان تجربه کرده است بیان کند. مواجهه‌ی هنرمند با فرم نابِ اشیاء و فارغ از نسبت‌ها و کارکردهای هر روزه‌شان در قالب نقشی از شیء بیان می‌شود که البته ردی از ذات آن دارد. همین وضعِ روحیِ هنرمند هنگام خلقِ اثر هنری است که سبب می‌شود نسخه بدل‌ها و آثار جعلی فاقد صورتِ معنادار باشند. چرا که تقلید دقیق از یک اثر هنری بی تردید غیر ممکن است و دلیلِ اصلیِ آن این است: شخصی که تصویری را تقلید یا جعل می‌کند فاقد همان وضع روحی است که هنرمند به واسطه‌اش صورتِ معنادار را آفریده است. اما این اظهارات به معنای تأکیدِ بل بر بیانِ حس هنرمند نیست که مهم‌ترین نکته در دریافت اثر هنری صورتِ معنادارِ آن است و دریافت صورتِ معنادار میسر نمیشود مگر در حضورِ مشاهده‌گری حساس.
در ادامه نایجل واربرتون به قصد فهم نتایجِ عملی نظریه‌ی هنر بل، نحوه‌ی رویکرد او به یک تابلوی خاص نقاشی (دریاچه‌ی آنسیِ سزان) را پیشِ رو می‌گذارد.

قسمت قبل از  خلاصه کتاب پرسش از هنر را اینجا بخوانید:

خلاصه کتاب پرسش از هنر، واکاوی چیستی هنر از منظر فلسفی

خلاصه کتاب پرسش از هنر، واکاوی چیستی هنر از منظر فلسفی مقدمه | قسمت اول نوشته نایجل واربرتون | ترجمه مرتضی عابدینی فرد | انتشارات ققنوس سایت تندیس تلخیص آذر امامی بنای نوشتارِ پیشِ‌رو بر این است تا معرفیِ کوتاهی از کتابِ «پرسش از هنر» نوشته‌ی نایجل واربرتون باشد با این هدف که در ادامه …

۰ comments

 

 

نوشته‌های پیشنهادی

موسسات کورتالد و واربورگ

خلاصه کتاب مبانی تاریخ هنر | تاریخ هنر جدید تا کنون

خلاصه کتاب مبانی تاریخ هنر | تاریخ هنر جدید تا کنون فصل اول | قسمت سوم ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

مزایای عضویت در خبرنامه تندیس را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت و مجله تندیس
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.