سه شنبه , ۳ مهر ۱۳۹۷
خانه | پژوهش | خلاصه کتاب هنر و معماری اسلامی ایران | پوشش در معماری

قسمت چهارم

خلاصه کتاب هنر و معماری اسلامی ایران | پوشش در معماری

خلاصه کتاب هنر و معماری اسلامی ایران 
قسمت چهارم | پوشش در معماری اسلامی ایران

سایت تندیس تلخیص: نویسنده مخاطب علی خدادادی

یاد نامه استاد دکتر لطیف ابواقاسمی به کوشش علی عمرانی پور

نشر سازمان عمران و بهسازی شهری

iranian islamic architecture 4

پوشش در معماری اسلامی ایران

دراین فصل نویسنده، با تعریف اصطلاحات مربوط به طاق و گنبد به معرفی برخی از طاقها و گنبدها می‌پردازد.

بررسی انواع طاق در معماری ایرانی

چفد: پوشش خمیده استفاده شده در تورفتگی دیوار باربر که گاهی محل عبور بوده و گاهی با تیغه در پشت پر شده و بصورت فضایی کوچک استفاده می‌شود.

طاق: چفد ممتد را اگر روی مستطیل با قوس یکنواخت بپوشانیم.

کاربندی: اگر مجموعه تویزه های بالا رفته به یکدیگر بافته شوند.

نهنبن یا عرق چین: سطح دایره شکل بالای کاربندی

یزدی بندی: کاربندی که تعداد تویزه ها زیاد باشد و خانه های آن ریزتر شود.

چفت آویز: اسم دیگر مقرنس هنگامی که فقط عنصر تزئینی محسوب شد.

کلنبو: طاقی برای پوشش مربع و قطعه قطعه روی هم سوار می شود.

چهاربخش: طاقی که از تقاطع دو طاق آهنگ بوجود می آید.

طبره (تبره): ضخامت گنبد

iranian islamic architecture 3 گنبد در معماری ایران

ویژگیهای گنبد ایرانی عبارت است از: گنبد با پلان دایره روی پلان مربع، کم بودن ضخامت طبره و سبک تر بودن آن، پوشش خمیده بدون قالب بندی،  استفاده از یک نوع مصالح و دو پوشه بودن آن.

گنبد خانه: فضای مکعبی که گنبد روی آن زده می‌شود، که در مساجد معمولا نزدیک محراب است.

بشن: مکعبی که گنبد روی آن سوار می‌شود.

چپیره: بعد از بشن، ارتفاعی است که در آن مربع به دایره تبدیل می شود. انواع آن شکنج و گوشه سازی می‌باشد.

توق: آلت اضافه است آهنی در بالای گنبد که مانع ورود آب در مواقع بارندگی می‌باشد که با بستن طناب به آن تمیز کردن و ترمیم گنبد، میسر می‌شود .

خود : پوسته بیرونی گنبد که برای مقاصدی همچون، مهار کردن فشار جانبی آهیانه، مرتفع شدن گنبد وکم کردن اختلاف دمای داخل و خارج اجرا می‌گردد.

آهیانه : پوسته زیرین گنبد که بصورت بیضی بلند و کوتاه اجرا می‌گردد.

گنبد نار: گنبدی مانند انار، مانند گنبد مرقد امام رضا

گنبد ترکین: حالت کروی و دایره از قطعات شعاعی بنام “ترک” بوجود می‌اید مانند گنبد سلطانیه.

گنبد رک‌: به شکل مخروط و هرم با خط قوسی صاف و پلان دایره و چند ضلعی که معمولا برای برج‌ها و مقبره بزرگان استفاده می شده است مانند گنبد قابوس.

گنبد اورچین‌: تنها گنبد یک پوسته ایرانی بصورت مخروطی و دندانه دندانه که از رک کشیده‌تر است و در جنوب ایران بدلیل گرمای زیاد و بارندگی کم استفاده می‌شود مانند مقبره دانیال نبی در شوش.

گنبد سروک : گنبدی شبیه گنبد نار که خط قوس آن تقاطع دو بیضی مساوی می‌باشد مانند گنبد اولیه شاه چراغ.

گنبد کمبیزه‌: گنبدی بسیار کمیاب با پلان بیضی.

iranian islamic architecture 2 پر و رومی

پر: بی نیاز از قالب است، در معماری آجری، برای شروع، خط دور زیر طاق بر دیوار اسپر ترسیم می‌شد و پس از ملات گستری، مطابق خط دور، آجر بر آن نصب می گشت. اسپر باری از سقف نمی پذیرفت و طاق تمامی بار و نیرو را به دیوار های جانبی منتقل می کرد.

رومی: طاق در این نوع پوشش هنگام ساخت بر گرده قالب سوار می‌شود و بعد از سخت شدن، رفع قالب می‌گردد و با برداشتن قالب، پوشش بر خود سوار شده، بار و نیروها را به تکیه‌گاه و اندام‌های باربر منتقل می‌کند.iranian islamic architecture 6

قسمت قبل از خلاصه کتاب هنر و معماری اسلامی ایران را اینجا بخوانید:

نوشته‌های پیشنهادی

هنرهاي كاربردي در معماري

خلاصه کتاب هنر و معماری اسلامی ایران | هنرهای کاربردی در معماری

خلاصه کتاب هنر و معماری اسلامی ایران  قسمت پنجم | هنرهای کاربردی در معماری سایت تندیس ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

مزایای عضویت در خبرنامه تندیس را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت و مجله تندیس
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.