چهارشنبه , ۲ خرداد ۱۳۹۷
خانه | عکاسی | نقد نمایشگاه عکس ژیلا مختاری «دیوانه نبودن خود شکلی از دیوانگی»

نقد نمایشگاه عکس ژیلا مختاری «دیوانه نبودن خود شکلی از دیوانگی»

نگاهی به نمایشگاه عکس دیوانگی منهای یک ثانیه، ژیلا مختاری در گالری شیرین
جزء و کل و همه اینها با هم

سایت تندیس مریم روشن فکر

jila mokhtari 5 1 پاسکال می‌گفت « دیوانگی بشر آن‌چنان ضروری است که دیوانه نبودن خود شکل دیگری از دیوانگی است.» فوکو کتاب تاریخ جنون خود را با این جمله آغاز می‌کند. کتابی که چند قرن پس از « در ستایش دیوانگی» اراسموس نگاشته شده بزرگترین منابعی که رابطه انسان و جنون ودیوانگی را زیر سوال برده‌اند در ادبیات فارسی نیز شخصیت‌های دیوانه اغلب افرادی هستند که واسطه بیان حقیقت محسوب می‌شوند، افرادی مانند بهلول و ملانصرالدین. بلاهت، دیوانگی و جنون هرسه مواردی هستند که اگرچه به زعم فوکو انسان امروز آن را تعریف کرده و آن را از عاقل بودن جدا نموده‌است، اما در باطن و پیش از اینکه جامعه نیازی به تعریف دیوانگی داشته باشد، روی دیگر و بخشی بدیهی از حقیقت وجودی او بوده‌است، بخشی که به «شربت خدایان مخلوط با داروی فراموشی[۱]» آغشته است. این دیوانگی است که در بیانیه نمایشگاه «دیوانگی منهای یک ثانیه» همان طور که افرادی مانند فوکو و اراسموس تایید کرده‌اند، نه تنها شرافتمند و بی‌آزار است، بلکه به زعم ژیلا مختاری تنها یک ثانیه با من، تو و ما انسان‌های «عاقل» فاصله دارد.jila mokhtari 18 1

ژیلا مختاری در اولین نمایشگاه انفرادی خود در ایران، مجموعه‌ای از عکس و چیدمان را به گالری شیرین آورده تا به کنکاشی پیرامون دیوانگی دست بزند. آثار مختاری عکس‌هایی هستند که با دوربین قطع بزرگ و نگاتیو ۴*۵ عکاسی شده‌اند. شیوه عکاسی مختاری در این مجموعه، از ترکیب عکاسی مستند در آسایشگاه روانی و عکاسی صحنه‌آرایی شده  تشکیل شده‌است که در مجموع ۲۳ تصویر و یک چیدمان را شامل می‌شود.jila mokhtari 10 1

قطع بیشتر آثار بزرگ و با توجه به کارماده آن یعنی نگاتیو تخت، از کیفیتی قابل توجه برخوردار است. از طرفی اثر چیدمان، تختی بیمارستانی را نشان می‌دهد که یک دست لباس آبی مخصوص افراد بستری بر روی آن قرار گرفته و محیط تخت با پرده‌های توری محصور شده‌است. در روز گشایش نمایشگاه یک بازیگر با به تن کردن این لباس در محوطه نمایشگاه به اجرا پرداخت و همچنین صدایی نیز بر این نمایشگاه افزوده شده که شامل صحبت‌های مختاری با برخی از افراد بستری در این بیمارستان است که با صدای او و چند صداپیشه دیگر خوانده و در فضای گالری پخش می‌شود.

jila mokhtari 21 1

نمایشگاه مختاری همان‌طور که پیشتر اشاره شد به دو بخش جداگانه در حوزه عکس تقسیم می‌شود که شامل عکس‌های مستند و عکس‌های صحنه‌آرایی شده هستند. در حوزه عکس مستند آثار بیشتر از آدم‌ها به فضاها اختصاص یافته‌اند و در بخش صحنه‌آرایی، مضمون تداخل مرزهای دیوانگی و عقل تجسم یافته است، او با پوشاندن لباس آبی بیمارستان بر تن یک فرد و قرار دادن او در محیط‌های معمولی شهری، مانند اتوبوس، فروشگاه و کتابفروشی کنار خیابان از حضور این افراد در میان ما صحبت می‌کند. حضوری که سویه‌ای منفی و یا مثبت به خود نمی‌گیرد ومختاری در این پروژه موضع خود را به عنوان راوی در ابهام قرار می‌دهد، یا در مقام راوی سوم شخص و خارج از کادر باقی می‌ماند. در واقع در این مجموعه او در پی تعریف جنون بر نمی‌آید بلکه از کنار دیوانگان می‌گذرد. همان‌گونه که گویی فرق ما با آنان یا با همه آدم‌هایی که در اطرافمان هستند، تنها همان یونیفورم آبی یکدست باشد.jila mokhtari 14 1

و او در این باره بر یکی از دیوارهای گالری تصاویری را قرار داده که در آن صورت این افراد دیده نمی‌شود و تصویر از لب بالایی تا بالای سینه آنان را شامل می‌شود، مردانی با لباس‌های آبی که در میانشان افراد عادی نیز حضور دارند با لباس‌های آبی که حتی یونیفورم آسایشگاه نیز نیستند. افرادی که در نگاه اول تشخیص داده نمی‌شوند.jila mokhtari 22

در آثار مختاری دو چیز خود را به مخاطب نشان می‌دهند، اولی توان بالای تکنیکی و عکس‌هایی دقیق و قابل توجه است و دیگری موضوع دیوانگی و رابطه درون و بیرون عکاس. در مورد ارتباط او با دیوانگی صداهای پخش شده در نمایشگاه به کمک می‌آیند، صداهایی که بازگو کننده داستان‌هایی به غایت تلخ هستند و یا داستانی است که خودش از برخورد با آدم‌های آسایشگاه روایت می‌کند و یا گفتگوهای بازسازی شده که از جلسات متعدد عکاسی بیرون آمده‌اند و در کنار ارائه مرتب و دقت در جزئیات، کلیت نمایشگاه در به هم پیوستن تمام بخش‌هایی که مختاری به تصویر درآورده تنها به صداها بستگی دارد، که کافی به نظر نمی‌رسد و گاهی هر کدام از این قطعات مانند یکی از تِرک‌های صدا، گویی صفحه‌ای از کتابی هستند که مقدمه و موخره آن از دست رفته‌است، نوعی سرگشتگی که شاید دقیقن همان حسی باشد که مختاری خود در برخورد با فضای آسایشگاه به طور خرد و در برابر دیوانگی به طور کلان با آن دست به گریبان است.jila mokhtari 19 1

آن‌چه بیش از همه از کنش مختاری در موقعیت قرارگرفتن دربرابر دیوانگان بر می‌آید، تعجب توام با ترس است، او از این برخورد شوکه شده‌است، اما اینکه چرا خود را در معرض آن قرار داده موضوعی مکتوم است که در پس لایه‌های ذهن عکاس پنهان باقی می‌ماند.

[۱] در ستایش دیوانگی- اراسموس-ص ۳۲- ترجمه دکتر حسن صفاری

jila mokhtari 20 1

لازم به ذکر است نمایشگاه تا ۱۱ بهمن ماه ادامه دارد و علاقه مندان میتوانند جهت بازدید روزانه از  ساعت ۱۱ تا ۲۰ به جز روزهای دوشنبه به گالری شیرین واقع در کریمخان، خیابان سنایی، کوچه سیزدهم، شماره پنج مراجعه نمایند.

عکس: رامونا میریان

نقد نمایشگاه‌های دیگر به قلم مریم روشن فکر را اینجا بخوانید:

arya abolhassani 6 1

سارا مسینایی و آریا ابوالحسنی از عکاسی تا ثبت کف شهر

سارا مسینایی و آریا ابوالحسنی از عکاسی تا ثبت کف شهر نقدی بر نمایشگاه برداشت (سری تهران) سارا مسینایی و عکس‌های آریا ابوالحسنی در نگارخانه ماه سایت تندیس: به قلم مریم روشن فکر سیمای کف شهر کف شهر جایی است که شهر روی آن بنا شده، جایی که روی آن راه می‌رویم، یا ماشین‌هایمان از …

۰ comments

ebrahim mohamadian2 7

ابراهیم محمدیان، صدای سکوت

ابراهیم محمدیان، صدای سکوت نقدی بر نمایشگاه «سکوت» ابراهیم محمدیان، نگارخانه طراحان آزاد سایت تندیس: به قلم مریم روشن‌فکر صدا سکوت معادل معناهای بسیاری است، از خاموشی عرفانی گرفته تا سکوت وجود شناختی که به بیکرانگی و بی صورتی هستی مربوط است.  در عرفان سکوت یک مقام است و در علم یک فقدان، در علم …

۰ comments

navid salajeghe bahare samadi 1

نوید سلاجقه و بهارصمدی | تجمع مولوکولی در استودیو ۵۱

نوید سلاجقه و بهارصمدی | تجمع مولوکولی در استودیو ۵۱ نقدی بر نمایشگاه توده در حرکت- نگارخانه پروژه‌های آران  سایت تندیس: به قلم مریم روشن فکر کمینه‌گرایی یا مینمالیسم در هنر به معنای استفاده از کمترین مواد برای تولید اثر هنری است، این توجه به کمتر حتی در محتوی نیز رعایت می‌شود و نتیجه آن …

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

آرش امدادیان گالری اتبین

فرم معنادار، نقدی بر نمایشگاه نقاشی آرش امدادیان

نقدی بر نمایشگاه نقاشی «دوباره…» آرش امدادیان در گالری آتبین فرم معنادار سایت تندیس به ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

مزایای عضویت در خبرنامه تندیس را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت و مجله تندیس
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.